Sytuacja prawna
pomocy domowej we Włoszech
Materiał w trakcie uaktualniania
Omówione poniżej przepisy prawa dotyczą
pomocy domowych (colf), opiekunek osób starszych (badanti) i baby-sitter.
Wszystkie te kategorie zawodowe nazywane są pomocami domowymi.
SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE (CONTRIBUTI)
|
Składki na rzecz osób zatrudnionych jako pomoce domowe opłacane są raz na trzy miesiące, w terminie do 10 dni od zakończenia kwartału. Stąd za kwartał styczeń - marzec składki należy uiścić do 10 kwietnia, za II kwartał (kwiecień - czerwiec) do 10 lipca, za III (lipiec - wrzesień) do 10 października, a za IV (październik - grudzień) do 10 stycznia następnego roku. Brane są pod uwagę godziny przepracowane do ostatniej soboty danego kwartału włącznie. Uwaga ! W przypadku wygaśnięcia/rozwiązania umowy o pracę z danym pracodawcą jest on zobowiązany do uiszczenia składek za ostatni kwartał pracy pomocy domowej (jeśli kwartał jeszcze trwa, to odpowiednio do daty zakończenia stosunku pracy włącznie) w terminie do 10 dni od daty zakończenia stosunku pracy. Wysokość składek ubezpieczeniowych jest jednakowa dla wszystkich pracujących jako pomoce domowe: obywatelek włoskich, obywatelek krajów Unii Europejskiej, jak i osób spoza niej („extracomunitari”). Na dowodzie wpłaty na rzecz INPS[1] (bollettino di versamento) pracodawca podaje wysokość rzeczywistego wynagrodzenia za godzinę. Pracownik otrzymuje poświadczenie wpłaty z nadrukiem “Al lavoratore”. Dodatkowa opłata Cuaf (Cassa unica assegni familiari) na rzecz zatrudnionego jest zawsze wymagana. Wyjątkiem są jedynie pracownicy spokrewnieni z pracodawcą (jego rodzice, rodzeństwo, wujostwo, powinowaci : teściowie, zięć, synowa itd.), którzy mieszkają wspólnie z nim. Istnieją trzy poziomy wynagrodzenia. Każdemu z nich odpowiadają inne składki ubezpieczeniowe. W tabeli poniżej podana jest wysokość składek na rzecz pomocy domowych za rok 2006 zgodnie z ostatnim okólnikiem INPS. Aby obliczyć godzinne wynagrodzenie rzeczywiste (retribuzione oraria effettiva) należy dodać do podstawowego wynagrodzenia miesięcznego, 1/12 tego wynagrodzenia tytułem raty na trzynastą pensję oraz wartość ewentualnego zakwaterowania i wyżywienia. Tak otrzymaną sumę dzieli się przez ilość godzin przepracowanych w miesiącu. Ażeby otrzymać wysokość należnych składek za każdą godzinę pracy, wystarczy znaleźć odpowiedni poziom płacy. |
|
GODZINNE WYNAGRODZENIE RZECZYWISTE Retribuzione oraria effettiva |
WYSOKOść
SKŁADKI ZA
GODZINę PRACY |
||
Praca poniżej 24 godzin tygodniowo
|
|
(w tym CUAF ) |
(bez CUAF
) |
|
Do € 6,70 |
|
€ 1,23 (0,28) |
€ 1,16 (0,28) |
|
Od € 6,70 do € 8,18 |
|
€ 1,39 (0,32) |
€ 1,31 (0,32) |
|
Ponad € 8,18 |
|
€ 1,69 (0,39) |
€ 1,60 (0,39) |
Praca w
wymiarze ponad
24 godziny tygodniowo |
|
€ 0,89 (0,20) |
€ 0,85 (0,20) |
Przykład nr 1:
pomoc domowa, która w
kwartale od stycznia do marca 2006 pracowała 15 godzin tygodniowo z godzinnym wynagrodzeniem
rzeczywistym 7,00 euro.
W całym kwartale przepracowała więc 180 godzin (15 godzin x 12 sobót). Składka godzinna, łącznie z Cuaf, wynosi w tym przypadku 1,39 euro, z których 0,32 opłaca pomoc domowa. Całkowita wysokość składek za I kwartał wynosi więc 250,20 euro (= 180 godzin x 1,39 euro), z czego 57,60 euro (180 godzin x 0,32 euro) opłaca pomoc domowa.
Przykład nr 2:
opiekunka osoby starszej w I kwartale 2005 pracowała przez 40 godzin tygodniowo (w tym 12 sobót). W całym I kwartale przepracowała więc 480 godzin (40 godzin x 12 sobót). Jako że pracowała ponad 24 godziny tygodniowo składka za godzinę pracy wynosi 0,89 euro, z czego 0,20 euro opłaca opiekunka. Całkowita wysokość składek za I kwartał wynosi więc 427,20 euro (480 godzin x 0,89 euro). Z tej sumy sama opiekunka pokrywa 96 euro (480 h x 0,20 euro), pracodawca ma więc prawo potrącić jej z wynagrodzenia wyżej wymienioną sumę.
URLOP WYPOCZYNKOWY
|
Prawo do pierwszego płatnego urlopu wypoczynkowego uzyskuje się z upływem pierwszego roku pracy. Pomocom domowym zapewnia je ogólnokrajowy zbiorowy układ pracy (contratto collettivo nazionale), a także kodeks cywilny (art. 2243) oraz ustawa 339/1958 (art. 10). Zbiorowy układ pracy odnosi się naturalnie do członków związków zawodowych, które go podpisały. Niemniej jednak, jest on istotny także dla osób niezrzeszonych (zdecydowanej większości), gdyż w przypadku spraw spornych między pracodawcą a zatrudnionym, zwłaszcza jeśli chodzi o kwestie płacy, sędzia powołuje się na jego ustalenia. Sprawę urlopu szczegółowo omówiono w art. 20 obowiązującego zbiorowego układu pracy z dnia 8 marca 2001. Oto jego główne założenia : · pracownik ma prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni roboczych za każdy rok przepracowany u tego samego pracodawcy, niezależnie od wymiaru godzin (praca na godziny, całodzienna, z/bez zamieszkiwania w domu pracodawcy). W przypadku gdy zatrudniony przepracował mniej niż pełen rok kalendarzowy, przysługuje mu 1/12 z 26 dni za każdy przepracowany miesiąc. Za miesiąc w tym przypadku uznaje się 15 lub więcej dni kalendarzowych. Przykład : pomoc domowa została przyjęta do pracy w lipcu 2005. Za 2005 rok przysługuje jej więc urlop w ilości 6/12, a więc 13 dni. Naturalnie niedziele i dni świąteczne wypadające w tygodniu (np. 15 sierpnia) nie liczą się do urlopu ; · urlop wypoczynkowy pracownika jest płatny. Każdy dzień urlopu równa się 1/26 normalnego wynagrodzenia miesięcznego. Uwaga : w skład urlopu wypoczynkowego wchodzą wyłącznie dni robocze[2], dlatego niedziele i dni świąteczne w ciągu tygodnia nie są płatne. Jeśli normalnie pracodawca oferuje zatrudnionemu zakwaterowanie i wyżywienie, do wynagrodzenia w wysokości 1/26 pensji miesięcznej za każdy dzień urlopu należy dodać dietę dzienną. · Ważne : jeśli chodzi o płatność świadczeń ubezpieczeniowych, dni urlopu liczą się tak jakby pracownik był obecny w pracy. Aby obliczyć ilość godzin dla celów zapłaty świadczeń należnych za urlop, należy policzyć ilość godzin przepracowanych w poprzednim miesiącu i podzielić je przez 26 ; · urlop wypoczynkowy może być rozłożony na maksimum 2 okresy w roku i jego czas trwania powinien być uzgodniony między pracodawcą a pracownikiem. Pracodawca, biorąc pod uwagę potrzeby własne i pracownika, ustala okres urlopu pomocy domowej, najczęściej w miesiącach letnich (czerwiec - wrzesień). Warto podkreślić, że urlop wypoczynkowy nie może być wykorzystany w okresie wypowiedzenia umowy o pracę ani czasowej niezdolności do pracy pracownika (z powodu choroby, wypadku itp.). Pomocy domowej pracującej przez 6 lub więcej godzin dziennie, obecnej w tym czasie bez przerwy w miejscu pracy, należy się posiłek lub dieta. Praca w godzinach nadliczbowych i w nocy wynagradzana jest dodatkowo. |
Trzynasta pensja
|
Trzynastą pensję zapewnia pomocom domowym ustawa nr 940 z 27 grudnia 1953 r. oraz art. 20 obowiązującego zbiorowego układu pracy (contratto collettivo nazionale) z 8 marca 2001. Każdej pomocy domowej, niezależnie od czasu pracy (a więc w przypadku pracy na godziny, całodziennej, wynagradzanej tygodniowo itd.) należy się trzynasta pensja w wysokości wynagrodzenia miesięcznego, którą pracodawca powinien wypłacić do końca miesiąca grudnia. Jeśli pomoc domowa wynagradzana jest co miesiąc, kalkulacja trzynastej pensji jest bardzo prosta : w grudniu powinna otrzymać podwójne miesięczne wynagrodzenie. W tym przypadku więc trzynasta pensja jest równa wynagrodzeniu za miesiąc grudzień. Nieco trudniejsza jest kalkulacja w przypadku innych systemów wynagrodzenia (tygodniowego, na godziny lub za czas pracy nieokreślony). W przypadku zapłaty cotygodniowej, do określenia wysokości trzynastej pensji trzeba wyliczyć ile pomoc domowa zarobiła w całym roku kalendarzowym : w tym celu wystarczy pomnożyć wynagrodzenie tygodniowe przez 52 (rok kalendarzowy ma 52 tygodnie) i podzielić uzyskaną sumę przez 12 miesięcy. Najtrudniej
określić wysokość trzynastki w przypadku pracy na godziny, a jest to
najczęstszy system wynagradzania pracy pomocy domowych. Trzeba w tym celu
dokonać kilku operacji. Po pierwsze
trzeba określić pensję tygodniową, mnożąc zapłatę za każdą godzinę pracy
przez ilość godzin, przepracowanych w tygodniu. Po uzyskaniu sumy
wynagrodzenia tygodniowego, kalkulacja jest taka sama, jak w wyżej opisanym
przypadku, tzn. należy pomnożyć wynagrodzenie tygodniowe x |
Przykład :
pomoc domowa zarabia 7,50 euro za każdą przepracowaną godzinę i pracuje 12 godzin tygodniowo. W tym przypadku trzynasta pensja wynosi więc 390 euro, gdyż :
7,50 euro x 12 godzin = 90 euro (tygodniowo) x 52 = 4680 euro (rocznie) : 12 = 390 euro.
Zdarzają się też przypadki pomocy
domowych pracujących na czas nieokreślony (są to np. opiekunki dla dzieci). W
tym przypadku do kalkulacji trzynastej pensji należy zsumować wszystkie
wynagrodzenia okresowe i uzyskaną sumę podzielić przez ilość przepracowanych
miesięcy.
|
Trzynasta pensja należy się pomocy domowej w 100% wówczas, gdy przepracowała ona u danego pracodawcy cały rok kalendarzowy. W przypadku krótszego okresu pracy niż 12 miesięcy, trzynasta pensja jest odpowiednio niższa np. za przepracowane 3 miesiące 3/12, czyli 1/4 miesięcznego wynagrodzenia, za przepracowanych 6 miesięcy jego połowa (6/12). Uwaga : jeśli przepracowałaś ponad 15 dni w pierwszym miesiącu pracy, do trzynastej pensji liczy się to jak przepracowany cały miesiąc. Okresy czasowej niezdolności do pracy (z powodu choroby, nieszczęśliwych wypadków, gdy korzystałaś z urlopu macierzyńskiego itd.) wliczane są do trzynastej pensji jako okresy regularnej pracy. Ponadto jeśli pomoc domowa pracuje na godziny na rzecz kilku pracodawców, trzynastą pensję wypłaca jej każdy z nich, przeprowadzając kalkulację na podstawie przepracowanego okresu pracy i ustalonego przez strony wynagrodzenia. |
CHOROBA I CZASOWA NIEZDOLNOŚĆ DO PRACY
|
CHOROBA Na mocy art. 27 ogólnokrajowego zbiorowego układu pracy dla pomocy domowych z 8 marca 2001 pracownik, zarówno mieszkający z pracodawcą, jak i mieszkający osobno, ma prawo w przypadku choroby do zachowania miejsca pracy przez określony czas.
O chorobie pracownika pracodawca musi być powiadomiony jak najwcześniej. Najlepiej powiedzieć mu o tym niezwłocznie telefonicznie. Przed upływem trzeciego dnia niezdolności do pracy należy wysłać pracodawcy pocztą zwolnienie lekarskie. Dni choroby są płatne, choć z pewnymi ograniczeniami. W okresie sześciu miesięcy od podjęcia pracy zatrudniony może otrzymać zapłatę za maksymalnie osiem dni choroby rocznie (czyli za cztery dni na sześć miesięcy); od siódmego miesiąca do drugiego roku pracy - za 10 dni rocznie; powyżej dwóch lat – za 15 dni rocznie. Jeżeli miało miejsce kilka okresów chorobowych, dni niezdolności do pracy sumuje się. We wszystkich przypadkach pierwsze trzy dni wynagradzane są w wysokości 50% pensji, pozostałe w całości (100% pensji). Na mocy zbiorowego układu pracy pracownicy mieszkający z pracodawcami mają prawo do mieszkania i wyżywienia. Jeżeli więc w dniach roboczych nie przebywają w domu pracodawcy, należy im się dieta (równowartość mieszkania i wyżywienia, dotyczy to także urlopu) w wysokości 130 euro miesięcznie. Jeżeli w czasie choroby pracownik z jakiejkolwiek przyczyny nie przebywał w domu pracodawcy i nie leżał w szpitalu, może domagać się świadczenia wysokości 130 euro podzielone przez ilość dni roboczych w danym miesiącu pomnożone przez ilość dni choroby spędzonych poza domem pracodawcy. Choroba w okresie próbnym „zawiesza” trwanie tego okresu. Jeśli pracownik zachoruje na trzy dni w okresie próbnym mającym trwać w sumie 10 dni, okres ten przedłuża się o kolejne 3 dni. |
WYPADEK PRZY PRACY
W razie wypadku przy pracy, pracownik zachowuje miejsce pracy: · przez pierwszych sześć miesięcy stosunku pracy (nie wliczając okresu próbnego) - do dziesiątego dnia nieobecności, · od siódmego miesiąca o drugiego roku - przez 45 dni kalendarzowych, · powyżej dwóch lat - przez 180 dni kalendarzowych. W razie wypadku przy pracy, pracownikowi należy się: · w przypadku czasowej niezdolności do pracy, odszkodowanie liczone za każdy dzień niezdolności (un’indennita giornaliera per l’ inabilita temporanea), · w przypadku stałej niezdolności renta inwalidzka (una rendita per l’inabilita permanente), · dodatek na stałą opiekę, jeżeli poszkodowany w skutek wypadku jej wymaga (assegno per l assistenza personale continuativa) ·
w przypadku
śmierci, jednorazowa wypłata, a potem stała renta dla rodziny ofiary (una
rendita ai superstiti ed un assegno una volta tanto in caso di morte) ·
badania i
opieka medyczna (le cure mediche e chirurgiche, compresi gli accertamenti
clinici), · aparatura medyczna, potrzebna do leczenia i protezy (apparecchi e protesi). W razie wypadku przy pracy, pierwsze trzy dni niezdolności do pracy są normalnie opłacane pracownikowi przez pracodawcę (art. 73 D.P.R. n. 1124 z roku 1965), od czwartego dnia natomiast zaczyna wypłacać świadczenia INAIL (Istituto Nazionale per l’assicurazione Infortuni sul Lavoro). Pracodawca musi zawiadomić INAIL o zaszłym wypadku wysyłając faks (art. 53 i 54 D. P. R. n. 1124 z roku 1965): · przed upływem 24 godzin jeśli wypadek jest śmiertelny lub gdy stan pracownika jest bardzo ciężki; · jeżeli nie przewiduje się powrotu do zdrowia w ciągu trzech dni, należy zawiadomić INAIL w ciągu dwóch dni od uzyskania opinii lekarza o stanie pacjenta; · jeżeli przewiduje się powrót do zdrowia po trzech dniach od wypadku, lecz okres niezdolności do pracy przedłużył się, należy zawiadomić INAIL w ciągu trzech dni od czwartego dnia po wypadku. Wypadek należy zgłosić na odpowiednim formularzu, dostępnym w oddziałach INAIL, załączając zaświadczenie lekarskie. W ciągu dwóch dni od wypadku należy także zawiadomić Biuro Bezpieczeństwa Publicznego (Pubblica Sicurezza). Dieta dla pracowników mieszkających u pracodawcy należy się tylko w przypadku, jeśli poszkodowany w czasie niezdolności nie przebywał w domu pracodawcy i nie leżał w szpitalu (patrz: choroba). Wypadek w okresie próbnym „zawiesza” trwanie tego okresu. Jeśli pracownik ulegnie wypadkowi i będzie niezdolny do pracy przez trzy dni w okresie próbnym mającym trwać w sumie 10 dni, okres przedłuża się o kolejne 3 dni. |
Opracowała Agnieszka Bladowska
www.polacco.it